Η φενάκη των βιντεοκλίπ: Από τον Ντύλαν στον Μπαλάφα | ΕΝΩΣΙΣ Νοεμβρίου

στις

Untitled1

Η συνειδητοποίηση της δύναμης της εικόνας δεν άφησε ανεπηρέαστο τον χώρο της μουσικής. Την αρχή, με το πρώτο άρτιο βιντεοκλίπ, έκανε ο Ντύλαν το ’65, με το τραγούδι του «Subterranean Homesick Blues», ενώ ακολούθησαν οι Kinks με το «Dead End Street», οι Pink Floyd με τα «Scarecrow» και «Arnold Layne» και πολλοί άλλοι, όπως οι Rolling Stones που το 1968 ανέθεσαν στον μάστορα του σινεμά, Jean-Luc Godard, να σκηνοθετήσει ένα μικρό βιντεοκλίπ για το τραγούδι τους «Sympathy for the Devil».

Τη δεκαετία του ’80, τα βιντεοκλίπ καθιερώνονται. Έρχεται και ο Michael Jackson με το «Billie Jean» το 1982 και λίγο αργότερα με το «Thriller» και τα πράγματα αλλάζουν. Γίνεται συνείδηση, πλέον, ότι δεν νοείται τραγούδι «που σέβεται τον εαυτό του» να μην έχει και το βιντεοκλίπ του! Το βιντεοκλίπ είναι πλέον οργανικό κομμάτι της ποπ μουσικής και κατ’ επέκταση τρόπος έκφρασης της ποπ κουλτούρας.

Κάπου εκεί, αρχίζει και στην Ελλάδα το βιντεοκλίπ να κυριαρχεί. Και τότε, ο Βακαλόπουλος γράφει ένα κείμενο στο Αντί (τ. 279), με τίτλο «Μια ταφόπετρα για την πραγματικότητα. Έργα και ημέραι των βιντεοκλίπ». Λέει, λοιπόν, μεταξύ άλλων: «…Η Αυγή της Κυριακής αναγνωρίζει στο βιντεοκλίπ μια μορφή τέχνης όπου εικόνα και ήχος συνυπάρχουν αρμονικά, όπου η μουσική και το θέατρο συνάπτονται. Καμία αντίρρηση, μόνο που η αρμονία αυτής της συνύπαρξης αποτελεί και τον βωμό της θυσίας ενός τρίτου, σχεδόν παρείσακτου: της ίδιας της πραγματικότητας, που υπήρξε ανέκαθεν ένα θέμα δυσαρμονίας, μια υπόθεση συγκρούσεων. Όταν η εικόνα υποδύεται τον ήχο και το αντίθετο, το ένα μετατρέπει σε φαντασία το άλλο. […] Με το βιντεοκλίπ γινόμαστε όλοι νεκροί αναγνωρίζοντας τον Μεγάλο Ρυθμό που μας καταπίνει: ζούμε σ’ ένα ενυδρείο εικόνων και ήχων και τίποτα το απειλητικό δεν έρχεται να ταράξει τον κόσμο μας, γιατί το εκτός πεδίου της εικόνας καταργείται, όλα στριφογυρίζουν και τελικά μένουν άθικτα…»

Και ερχόμαστε, μ’ αυτά και μ’ εκείνα, στο σήμερα και στο βιντεοκλίπ-τραγούδι του Μπαλάφα, «Να σταθώ στα πόδια μου». Το τραγούδι είναι μια έμμεση παραίνεση, προς τους Έλληνες που πρέπει να σταθούν στα πόδια τους, που «δεν τους παίρνει να πουν δεν μπορώ, πρέπει να μπουν στον χορό». Το βιντεοκλίπ κυκλοφόρησε εδώ και περίπου τρεις μήνες στο youtube και ξεπέρασε τα 2.220.000 views. Ιστοσελίδες, μπλογκς, έντυπα κτλ. κοινοποίησαν, παρουσίασαν και έγραψαν εκθειαστικά σχόλια για το εν λόγω έργο. Κάποιοι έκαναν λόγο για «ρίγος που προκαλείται στη θέασή του». Και μπορεί να είναι αλήθεια.

Ωστόσο, αξίζει τον κόπο κανείς να το δει και λίγο αλλιώς. Αν είμαστε συνειδητοποιημένοι και γνωρίζουμε ότι πρόκειται για ένα βιντεοκλίπ και ένα τραγούδι, κανένα πρόβλημα στο να το εκτιμήσουμε ως τέτοιο, έχοντας πάντα επίγνωση ότι ένα βιντεοκλίπ… δεν φέρνει ούτε θα φέρει ποτέ την άνοιξη, είτε στο επίπεδο του πολιτισμού είτε στο επίπεδο της πολιτικής, μιας και το εν λόγω τραγούδι έχει πολιτική «στόχευση».

Αν συμβαίνει το αντίθετο, τότε έχουμε επί της ουσίας μια τεράστια αντίφαση. Γιατί το τραγούδι, ενώ μας καλεί να σταθούμε στα πόδια μας, τουτέστιν να υπερβούμε επιτέλους την επίπονη μεταπολιτευτική ψευδαίσθηση, ουσιαστικά μας βυθίζει εντός της. Στο ενυδρείο των εικόνων και του ήχου που καταργούν τον εκτός βιντεοκλίπ κόσμο, δηλαδή την πραγματικότητα.

Και εδώ ο Μπαλάφας δεν φταίει σε τίποτα. Ο άνθρωπος, ο οποίος κατά καιρούς γράφει διαμάντια, έκανε ένα τραγούδι και ένα καλοφτιαγμένο βιντεοκλίπ, επειδή έτσι συνηθίζεται ή επειδή έκρινε ότι είναι καλό να γίνει κάτι τέτοιο. Το πρόβλημα εντοπίζεται εδώ, όπως και αλλού, στο σημείο όπου ο εθισμός στην ψευδαίσθησή μας μας υποβάλλει να αναγάγουμε σε μεσσιανικού τύπου αναφορές το οτιδήποτε μας θολώνει τον νου και τελικά χανόμαστε κάπου μεταξύ πραγματικότητας και φενάκης.

Χρίστος Πέτρου

Σαν απόκληρος

Advertisements

Σχολιαστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s