Η αβέβαιη Ανάσταση του λαϊκού μας τραγουδιού | Απρίλιος 2016

στις

zeibekiko

Κάθε 15-20 χρόνια, το λαϊκό τραγούδι εκρήγνυται, ανασταίνεται και εκτοπίζει το εύκολο, το ψεύτικο και το παρακμιακό στοιχείο από το καταταλαιπωρημένο μουσικό τοπίο. Οι μουσικολόγοι ορίζουν τη διαδικασία αυτήν ως «αναβίωση».

Η πρώτη αναβίωση, λοιπόν, του λαϊκού μας τραγουδιού ήταν γύρω στη δεκαετία του ’60, τότε που ο Βαμβακάρης ξαναμπήκε στο στούντιο. Τότε που οι μεγάλοι τραγουδιστές, όπως ο Μπιθικώτσης, επανεκτέλεσαν τραγούδια των παλιών, όπως ο Βαμβακάρης ή ο Χατζηχρήστος. Τότε που οι μεγάλοι συνθέτες της εποχής, όπως ο Θεοδωράκης, ο Χατζιδάκις, ο Ξαρχάκος κ.ά., κατέφυγαν στους λαϊκούς ρυθμούς και τους λαϊκούς δρόμους για να μελοποιήσουν σημαντικούς ποιητές. Η αναβίωση αυτή κατάφερε να κατοχυρώσει για το λαϊκό τραγούδι τον πρωταγωνιστικό ρόλο που του αναλογούσε στο μουσικό τοπίο. Ήταν μια εποχή που η μαζική παραγωγή και μαζική κατανάλωση οδήγησαν στην εισαγωγή ξενόφερτων συνθέσεων (σε πολλές περιπτώσεις πανέμορφων) είτε από την Ινδία είτε από τη Δύση, μέσω του κινηματογράφου κυρίως, με αποτέλεσμα να αρχίσει να γίνεται η μουσική, από οργανικό κομμάτι της ζωής των Ελλήνων, ένα απλό εργαλείο διασκέδασης.

Η δεύτερη Ανάσταση-αναβίωση ήταν λίγο μετά τη Χούντα ως τα μέσα της δεκαετίας του ’80. Αθηναϊκή Κομπανία, το Μινόρε της Αυγής, το Ρεμπέτικο του Φέρρη, Οπισθοδρομική Κομπανία, λίγο μετά ο Γκολές και άλλοι. Ο Μάνος Λοΐζος, ο πάντα μπροστά από την εποχή του Μάνος Λοΐζος, γράφει τα τραγούδια της Χαρούλας σε στίχους των Πυθαγόρα και Ρασούλη με ολόφρεσκα λαϊκή μουσική. Και μετά οι ανυπέρβλητοι δίσκοι «Εκδίκηση της γυφτιάς» και «Τα Δήθεν» των Ξυδάκη και Ρασούλη, με τις αξεπέραστες ερμηνείες του Νικόλα Παπάζογλου, του Δημήτρη Κοντογιάννη κ.ά. Στην ιστορία της ελληνικής μουσικής, η αναβίωση αυτή σημαίνει την αποκατάσταση και τον επαναπροσδιορισμό του λαϊκού τραγουδιού και βαθύτερα της ψυχής μας, η οποία, κυρίως λόγω του καρακιτσαριού που κυριάρχησε στην επταετία, εθίστηκε στα δακρύβρεχτα τραγούδια των Πουλοπουλοβοσκόπουλων που το καθεστώς θέλησε να επιβάλει ως «λαϊκά».

Και σήμερα, μετά από σχεδόν τρεις δεκαετίες Μαχαιριτσορουβάδων, ο Τσιτσάνης ξαναβγαίνει στο προσκήνιο και τα μάτια των νέων, γλαρά απ’ το ποτό ή το τσιγαριλίκι, ξαναβλέπουν την «Αχάριστη» στο πρόσωπο κάθε σύγχρονης σκάρτης γκόμενας. Η σημερινή αναβίωση δεν είναι φανταστική, συμβαίνει. Έχει όμως τόσες ιδιαιτερότητες, που όση χαρά μας δίνει, άλλη τόση ανασφάλεια μας προκαλεί για το μέλλον της λαϊκής μας μουσικής, για την οικειοποίησή της από φολκλοριστές, για την αφομοίωσή της από τη βιομηχανία που τη μετατρέπει σε κάτι ρηχό, πρόσκαιρο και μοδάτο.

Η σημερινή «Ανάσταση» της λαϊκής μουσικής είναι μισή και μετέωρη προς το παρόν και υστερεί σε σχέση με αυτές των προηγούμενων εποχών σε κάτι σημαντικό: Την πρωτογενή παραγωγή που βασίζεται πάνω στις παλιές στιχουργικές και μουσικές φόρμες. Με άλλα λόγια, υπάρχει μια φοβερή ανικανότητα να γραφτεί σημερινό λαϊκό τραγούδι, μια «νέα εκδίκηση της γυφτιάς». Ενώ υπάρχουν δεκάδες νέα μουσικά σχήματα που αναπαράγουν ρεμπέτικα και λαϊκά τραγούδια, πολλές φορές και καλύτερα από κάθε προηγούμενη εκτέλεση, ενώ η γνώση που υπάρχει πλέον για τη λαϊκή μουσική είναι τεράστια, ενώ οι δεξιοτέχνες οργανοπαίχτες έχουν αυξηθεί κατά πολύ, υπάρχει μια φοβερή αδυναμία να παραχθεί πρωτογενώς, να γραφτεί σύγχρονο και επίκαιρο λαϊκό τραγούδι.

Για να ολοκληρωθεί η τωρινή Ανάσταση του λαϊκού τραγουδιού, πρέπει να βρεθεί ο τρόπος αυτό να γίνει (και) σύγχρονο. Γύρω από την «Πριγκιπέσσα» του Μάλαμα και μερικών ακόμη εξαιρέσεων, η ξεραΐλα είναι τρομακτική. Όσο σπουδαίος και αν είναι ο Μάρκος ή ο Τσιτσάνης, αποτελούν την αξιακή αντανάκλαση μιας άλλης εποχής, η οποία έχει φύγει ανεπιστρεπτί. Απ’ ό,τι φαίνεται, αυτό που μας συγκινεί περισσότερο από τα λαϊκά μας τραγούδια σήμερα δεν είναι ούτε η ικανότητά τους να μας εκφράζουν ούτε η αυθεντικότητά τους (στοιχεία που προφανέστατα υφίστανται), αλλά η «αιώνια έλξη της στιγμής που δεν θα ξανάρθει πια». Ωστόσο, ο χρόνος θα δείξει, ο χρόνος που εντός του εμείς οι Ορθόδοξοι, κάθε περίπου 365 μέρες, λέμε Χριστός Ανέστη.

Χρίστος Πέτρου

Χριστίνα ή Θάνατος

Advertisements

Σχολιαστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s