Το κίνημα των ομοφυλοφίλων: η διά της ολισθήσεως πορεία των καταπιεσμένων στη χώρα των καταπιεστών | Μάιος 2016

στις

AmbLGBT_1

Το κείμενο που ακολουθεί πραγματεύεται συνοπτικά την εξελικτική πορεία του κινήματος των ομοφυλοφίλων από τις απαρχές του, στα τέλη του 1960, ως πολιτικοκοινωνικού φαινομένου, στην παγκόσμια (Δυτική κατ’ ακρίβειαν) αλλά και στη σύγχρονη τοπική του διάσταση. Μια πορεία που δεν διαφέρει και πολύ από αυτήν των υπόλοιπων «μονοθεματικών» κινημάτων αριστερίζουσας υφής που αναδύθηκαν γύρω στο 1968: Ενώ στις απαρχές τους αποτελούσαν μέρος μιας συλλογικής κινηματικής προσπάθειας για συνολική χειραφέτηση και απελευθέρωση κάθε καταπιεσμένης ομάδας, εθνικής, φυλετικής, ταξικής, σεξουαλικής κτλ. και για μια πιο εναρμονισμένη και φιλική σχέση του ανθρώπου με τη φύση (οικολογία), που τους έφερνε μοιραία απέναντι από την κάθε λογής εξουσία και τον κάθε λογής καταπιεστή, στις μέρες μας όχι μόνο έχουν «αφομοιωθεί», αλλά αποτελούν τη «μυστηριώδη και επαναλαμβανόμενη σύμπτωση που κάνει πάντοτε τις πολιτιστικές επαναστάσεις της Αριστεράς να είναι εκείνες που επιτρέπουν στον σύγχρονο καπιταλισμό να επιχειρεί τα πιο μεγάλα άλματα προς τα μπρος».

Οι απαρχές:
Οργανικό κομμάτι ενός επαναστατικού κόσμου

Όταν το βράδυ της 27ης Ιουνίου 1969 μία ομάδα οχτώ αστυνομικών της Νέας Υόρκης μπήκε στο μπαρ-στέκι ομοφυλοφίλων Stonewall στο Γκρίνουιτς Βίλατζ για μια «επιδρομή ρουτίνας», δεν θα μπορούσε κανείς με τίποτα να φανταστεί τι θα επακολουθούσε. Οι επαναλαμβανόμενες εκείνη την περίοδο «επιδρομές ρουτίνας» γίνονταν σε χώρους που σύχναζαν «εσωτερικοί εχθροί», όπως μαύροι, κομμουνιστές, ομοφυλόφιλοι κ.ά., και περιελάμβαναν εξευτελιστικούς σωματικούς ελέγχους, ξύλο, βρισίδι και προσαγωγές για αντίσταση κατά των Αρχών. Εκείνο το βράδυ, οι θαμώνες του Stonewall αρνήθηκαν να υπακούσουν στις αστυνομικές ταπεινωτικές υποδείξεις και ήρθαν στα χέρια με τους αστυνομικούς, αναγκάζοντάς τους εν τέλει να ταμπουρωθούν μέσα στο μπαρ για να μην τους λιντσάρει το εξαγριωμένο πλήθος που είχε ήδη μαζευτεί έξω. Σε λίγο, έφτασαν αστυνομικές ενισχύσεις και οι οδομαχίες που επεκτάθηκαν ακόμη περισσότερο έληξαν μετά από τρία ολόκληρα μερόνυχτα.

Ωστόσο, τα επεισόδια στο Stonewall ήταν η αφορμή για τη δυναμική πολιτική συγκρότηση των ομοφυλοφίλων, οι οποίοι κατάλαβαν πως δεν υπήρχε άλλος τρόπος να ξεπεραστούν τα διάφορα προβλήματα που καλούνταν να αντιμετωπίσουν στην καθημερινότητά τους. Η συγκυρία εξ άλλου ευνοούσε τη δημιουργία ενός τέτοιου κινήματος που από τις ΗΠΑ σύντομα επεκτάθηκε και σε άλλες χώρες, κυρίως στις μητροπόλεις της Δυτικής Ευρώπης. Ήταν η περίοδος εκείνη που «διαπιστώνεται η οργανωτική ανάδυση των κινημάτων που σήμερα ονομάζουμε αντισυστημικά. Εμφανίζονται δύο βασικές παραλλαγές, κοινωνικά και εθνικιστικά (σ.σ. εθνικοαπελευθερωτικά) κινήματα, καθώς και λιγότερο αισθητές μορφές όπως τα γυναικεία κινήματα»[1]. Ήταν η περίοδος εκείνη που, με αποκορύφωμα το 1968, εκδηλώνεται μια πολύμορφη και παγκόσμια αμφισβήτηση που αποσκοπεί στην απαλλαγή από την κυριαρχία και την εξουσία των ιμπεριαλιστικών ΗΠΑ, της ΕΣΣΔ, της αποικιοκρατίας, των καταπιεστικών δομών που γεννούν νομοτελειακά τα καπιταλιστικά κράτη και ο ολοκληρωτισμός της Σοβιετικής Ένωσης, ενώ παράλληλα στοχεύουν στην «επαναφορά ενός πιο δημοκρατικού, πιο εξισωτικού ιστορικού συστήματος από το ήδη υπάρχον»[2].

Έτσι λοιπόν, στις απαρχές του, το ομοφυλοφιλικό κίνημα, έχοντας επίγνωση ότι η μήτρα των ανισοτήτων και της κάθε είδους καταπίεσης είναι ακριβώς η εξουσία και οι δομές της, αυτοπροσδιορίζεται και ενσωματώνεται στο πολύμορφο και παγκόσμιο μέτωπο των αντισυστημικών κινημάτων. Το Μανιφέστο του GLF (Απελευθερωτικό Μέτωπο Ομοφυλοφίλων) που ιδρύθηκε αμέσως μετά το Stonewall, τον Ιούνιο του 1969, και είναι το πρώτο στην ιστορία πολιτικό κείμενο του οργανωμένου ομοφυλοφιλικού κινήματος αναφέρει χαρακτηριστικά: «Είμαστε μια ομοφυλόφιλη επαναστατική ομάδα ανδρών και γυναικών, που γεννήθηκε από την επίγνωση ότι η σεξουαλική απελευθέρωση για όλους δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί παρά με την κατάλυση των υφιστάμενων κοινωνικών θεσμών. […] Η αμαρτωλή Βαβυλώνα μας ανάγκασε να αφιερώσουμε τον εαυτό μας σ’ ένα μόνο πράγμα: την επανάσταση». Αξίζει να επισημανθεί ότι ο όρος «επανάσταση» στα τέλη της δεκαετίας του ’60 και ειδικά στις ΗΠΑ, εν μέσω ψυχρού πολέμου, είχε πολύ συγκεκριμένη σημασία και η χρήση του ήταν άκρως επικίνδυνη.

Πέραν όμως από τον αυτοπροσδιορισμό, οι κοινωνικές παρεμβάσεις του κινήματος των ομοφυλοφίλων στα πρώτα χρόνια της ύπαρξής του είναι αυτές που το καθιερώνουν ως αναγνωρισμένο πλέον μέρος του πολύμορφου και παγκόσμιου μετώπου αντισυστημικών κινημάτων. Τον Αύγουστο του 1970, ο εκ των ηγετών των Μαύρων Πανθήρων Χιούι Νιούτον σε ανοιχτή «Επιστολή προς τους Επαναστάτες Αδελφούς και Επαναστάτριες Αδελφές για την Απελευθέρωση των Γυναικών και την Απελευθέρωση των Ομοφυλοφίλων» υποστηρίζει ότι οι Μαύροι Πάνθηρες και το GLF είναι σύμμαχα επαναστατικά κινήματα και ζητά από τους συντρόφους του «να ενωθούμε μαζί τους σε μια επαναστατική κατεύθυνση».

Άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί και η πραγματική ιστορία που πραγματεύεται η ταινία «Pride», όταν οργανωμένοι ομοφυλόφιλοι, με επικεφαλής τον Ιρλανδό ακτιβιστή Μαρκ Άστον, έκαναν εράνους αλληλεγγύης, κατέβηκαν μαζικά στους δρόμους του Λονδίνου, συμμετέχοντας δυναμικά στις κινητοποιήσεις του εργατικού κινήματος που απεργούσε για έναν ολόκληρο χρόνο εξ αιτίας του λουκέτου είκοσι ανθρακωρυχείων στη Νότια Ουαλία από τη Θάτσερ το 1984, που είχε ως συνέπεια την απόλυση μερικών χιλιάδων ανθρακωρύχων.

Ακόμη, στην ιδρυτική διακήρυξή του το 1976 το Απελευθερωτικό Κίνημα Ομοφυλοφίλων Ελλάδας (ΑΚΟΕ) είναι έκδηλο ότι παράλληλα με την πρώτιστη επιδίωξή του, που είναι ο τερματισμός των ανισοτήτων και της καταπίεσης που υφίσταντο οι ομοφυλόφιλοι, κομίζει έναν ενοποιητικό κοινωνικά λόγο: «…Είμαστε οι Έλληνες ομοφυλόφιλοι […] Σήμερα βγαίνουμε ενωμένοι στην επιφάνεια της κοινωνικής ζωής της χώρας μας για να συζητήσουμε μαζί, να καταλάβετε και να καταλάβουμε ότι ο κάθε άνθρωπος είναι ελεύθερος να υπάρχει και να μεταχειρίζεται το σώμα του όπως αυτός νομίζει καλύτερα…».

Αυτήν, λοιπόν, την πραγματικότητα αναδεικνύει, μεταξύ άλλων, και ο Χριστιανόπουλος όταν γράφει:

Σαν τους αριστερούς σας αγαπώ, αδέλφια μου
κι αυτοί κι εμείς διαρκώς κατατρεγμένοι.
Αυτοί για το ψωμί, εμείς για το κορμί.
Αυτοί για λευτεριά, εμείς για έρωτα.
Για μια ζωή δίχως φόβο και χλεύη.
Σαν τους αριστερούς σας αγαπώ, αδέλφια μου
παρόλο που κι αυτοί μας κατατρέχουν.

Το παρόν: Η παρέκκλιση και η ανίερη συστράτευση

Το κίνημα κατάφερε σπουδαία πράγματα. Κυρίως κατάφερε να πείσει για την αναγνώριση του δικαιώματος της επιλογής της ομοφυλοφιλίας, την αυτονόητη σήμερα αποποινικοποίησή της και την άρση κάθε θεσμικής ανισότητας. Και τώρα πια «ένας δρόμος ανοίγεται μπροστά τους: ειλικρινείς και χωρίς προσωπείο, να υπάρξουν με τη δική τους οντότητα και το ειδικό βάρος, ως καταξιωμένοι, ικανοί, προσοντούχοι και έξυπνοι πολίτες, καλλιτέχνες, δημιουργοί, εργαζόμενοι, επιστήμονες, πολιτικοί»[3]. Ωστόσο, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο καλλιτέχνης Δημήτρης Παπαϊωάννου στο περιοδικό 10% (τεύχος 6): «Η σκέψη που έχει ο γκέι για το πώς θα αντιδράσουν οι άλλοι αν μάθουν ότι είναι γκέι είναι πιο συντηρητική από τη σκέψη που έχουν οι υπόλοιποι».

Όμως, πέρα από τον συντηρητισμό που χαρακτηρίζει σε προσωπική κλίμακα ένα μεγάλο μέρος των ομοφυλοφίλων, σε επίπεδο οργανωμένου κινήματος και ειδικότερα σε ό,τι αφορά τους επικεφαλής του κινήματος, τους «ομοφυλοφιλοπατέρες», το πιο διακριτό χαρακτηριστικό είναι η πλήρης ταύτιση με τους εξουσιαστές και τις πολιτικές τους. Το σύγχρονο κίνημα των ομοφυλοφίλων, ευτυχώς όχι καθ’ ολοκληρίαν, αλλά το μεγαλύτερό του μέρος, βοά για αυτήν του την ταύτιση, για αυτήν του την οικειοθελή αφομοίωση με τις σύγχρονες εξουσιαστικές δομές και τη νέα τάξη. Γι’ αυτό εξ άλλου τα ταμεία αρκετών κατά τόπους ομοφυλοφιλικών οργανώσεων χορηγούνται «περήφανα» από πρεσβείες ιμπεριαλιστικών χωρών ή συνασπισμών όπως οι ΗΠΑ ή η ΕΕ, που τάχατες κόπτονται για την αναγνώριση του ήδη αναγνωρισμένου απ’ όλους δικαιώματος της επιλογής στην ομοφυλοφιλία, αλλά δεν αναγνωρίζουν δικαιώματα όπως αυτό της εθνικής ανεξαρτησίας, της αυτοδιάθεσης τον λαών ή είναι υπεύθυνοι σήμερα για τις διώξεις και τα βάσανα εκατομμυρίων ανθρώπων. Γι’ αυτό εξ άλλου και κάποιοι από τους «ομοφυλοφιλοπατέρες» εργάζονται για τις διάφορες ΜΚΟ που με νορβηγικά κεφάλαια ή με αυτά της USAID ως γνωστόν στην Κύπρο έριξαν δεκάδες εκατομμύρια προκειμένου να λύσουν με δικούς τους όρους το Κυπριακό. Για αυτό εξ άλλου επιδιώκουν να παρελαύνουν έχοντας στο πλευρό τους κρατικούς αξιωματούχους, πρώην προέδρους του κράτους που το όραμά  τους είναι «η μετατροπή της Κύπρου σε Σιγκαπούρη της Μεσογείου», βουλευτές που υπερψηφίζουν τα νομοσχέδια τα οποία ευθύνονται για το γεγονός ότι οι μισοί νέοι είναι άνεργοι ή αμείβονται με 500 ευρώ τον μήνα ή μεταναστεύουν, με μεγαλοεπιχειρηματίες που δεν διστάζουν να απειλούν ότι θα απολύσουν το μισό προσωπικό που απασχολούν με μισθούς πείνας, αν δεν τους αφήνουμε να ανοίγουν κυριακάτικα και με κάθε λογής (μετρήσιμα) νούμερα του λάιφσταϊλ και των μίντια, δείγματα του παρακμιακού μας πολιτισμού.

Και αν κανείς δει τον ανθρωπολογικό πυρήνα αυτής της πολιτικής μετατόπισης, δεν θα αντικρίσει τίποτε άλλο από τον νεοταξικό τρόπο ζωής και σκέψης: Κατανάλωση, Εγωπάθεια και Εγωκεντρισμός. Εξ ου και η κατασκευασμένη «γκέυ αισθητική», «γκέυ μόδα», «γκέυ τρόπος διασκέδασης» κτλ., που πέραν από την καταναλωτική παράμετρο και τον πλουτισμό της «γκέυ βιομηχανίας», που δεν την κάνει λιγότερο βιομηχανία το ότι είναι «γκέυ», σημαίνει και την οικειοθελή διαφοροποίηση των ομοφυλοφίλων από την υπόλοιπη κοινωνία. Και κάπως έτσι, με την προσφιλή μεταμοντέρνα μέθοδο της «μετατροπής» της εγωιστικής επιθυμίας σε δήθεν κοινωνική ανάγκη προόδου, φτάνουμε και στο αίτημα της υιοθεσίας που, έτσι όπως τίθεται, είναι αίτημα ικανοποίησης των εγωκεντρικών επιθυμιών των ομοφυλοφίλων και όχι πρωτίστως αίτημα διευθέτησης της πραγματικής κοινωνικής ανάγκης (όπου αυτή υπάρχει) για εξεύρεση στέγης και οικογενειακής θαλπωρής για παιδιά που το χρειάζονται.

Αλλά και σε αμιγώς τοπικό επίπεδο, φαίνεται πως η προσέγγιση των ζητημάτων που απασχολούν τον λαό και τον τόπο μας για ένα μεγάλο μέρος των ομοφυλοφίλων δεν είναι λιγότερο εγωκεντρική. Μεταξύ άλλων, η κατοχή περνά σε δεύτερη μοίρα και μάλιστα όσοι «γραφικοί και κολλημένοι» θεωρούν πως υφίσταται, καταπιέζουν έμμεσα τους ομοφυλόφιλους, αφού προσπαθούν να τους κάνουν να αισθανθούν άσχημα όταν πάνε στα κατεχόμενα για εξεύρεση ερωτικών συντρόφων. Διαβάζουμε χαρακτηριστικά σε ένα δημοφιλέστατο κείμενο που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο με τίτλο «Οι βιλλοκαμένοι κατακτημένοι», όπου ο ομοφυλόφιλος συγγραφέας, με την κατά τα άλλα αξιόλογη γραφίδα του, γράφει πως σκέφτεται να οργανώσει ένα τουριστικό σαββατοκύριακο στην Κερύνεια: «Και στα παπάρια μου τι θα σκεφτούν όλοι. Εγώ ήθελα να ζήσω λίγες μέρες σ’ αυτήν την ουτοπία.  Στο κάτω κάτω γιατί έπρεπε να νιώθω ενοχές; Θα μπορούσα να απαριθμήσω ένα εκατομμύριο πράγματα για τα οποία αυτός ο τόπος και ο κόσμος του έπρεπε να νιώθουν ενοχές απέναντί μου και στους ομοίους μου. Καμία ένοχη για τις σκέψεις και τα αισθήματα μου. Εγώ θέλω απλά να ζήσω και να χαρώ και αν αυτό σημαίνει και γουήκεντ στην Κερύνεια τότε ας είναι έτσι».

Φυσικά κανείς μπορεί να γλυτώσει εκείνην ολόκληρη τη διαδρομή μέχρι τα γκέυ μπαρ της Κερύνειας και να πάει εδώ δίπλα στην «εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στην κατεχόμενη Λευκωσία που έχει μετατραπεί σε χαμάμ, όπου πάνε εύποροι κάτοικοι των κατεχομένων όπως και Ελληνοκύπριοι που επί χρήμασι εξασφαλίζουν περιστασιακούς συντρόφους, συνήθως Τούρκους στρατιώτες ή φοιτητές από χαμηλά οικονομικά στρώματα», όπως μπορεί κανείς να δει σε «γκέυ ταξιδιωτικούς οδηγούς»[4]!

Έτσι, λοιπόν, εντοπίζεται σε γενικές γραμμές η μετατόπιση στην ουσία της ύπαρξής του και στον κοινωνικό ρόλο που επιτελεί πλέον στις δυτικές κοινωνίες το ομοφυλοφιλικό κίνημα, τον τελευταίο περίπου μισό αιώνα. Και, δυστυχώς, αυτοί που αδικούνται περισσότερο απ’ αυτήν την εξέλιξη είναι όσοι ομοφυλόφιλοι και όσοι άνθρωποι πιστεύουν ακόμη πως η απελευθέρωση και η χειραφέτηση κάθε λαού, κάθε κοινωνικής ομάδας και κάθε ανθρώπου είναι συνολική και συλλογική  διαδικασία, είναι κάτι ευρύτερο, κάτι πιο βαθύ και σημαντικό από τις εγωκεντρικές μας επιθυμίες και ξεπερνά τα σύνορα του κρεβατιού μας ή την ακτίνα του εγώ μας.

Χρίστος Πέτρου

Χριστίνα ή Θάνατος

  1. Ιμμάνουελ Βαλερστάιν: Αντισυστημικά κινήματα χθες και σήμερα, εκδ. Κουκκίδα, 2016.
  2. Ό.π.
  3. savvaspavlou.wordpress.com: «Οι ομοφυλοφιλοπατέρες ή ο Καβάφης θα συμμετείχε σε παρέλαση ομοφυλοφίλων;»
  4. Περιοδικό 10%: «Κατεχόμενα: η ομοφυλόφιλή τους διάσταση», τεύχος 28, Φεβ. – Μάρτιος 2010.
Advertisements

Σχολιαστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s