Ελληνικά λαϊκά τραγούδια για Αμερικανούς Προέδρους | Νοέμβριος 2016

στις

A burning U.S. flag is seen on the ground after it was set on fire by Bangladeshi Muslims during a protest in Dhaka

Με αφορμή την εκλογή Τραμπ και την επίσκεψη Ομπάμα στην Αθήνα, το κείμενο επιχειρεί μια ανάλαφρη αναφορά στην άγνωστη σχέση του λαϊκού μας τραγουδιού με τους Αμερικανούς Προέδρους. Υπάρχουν, λοιπόν, πέντε λαϊκά τραγούδια (τουλάχιστον αυτά έπεσαν στην αντίληψή μας) που γράφτηκαν για Αμερικανούς Προέδρους και για τα οποία γίνεται αναφορά πιο κάτω. Επίσης, έχουμε δύο μεγάλους λαϊκούς μουσικούς που δέχτηκαν πρόσκληση από Προέδρους των ΗΠΑ για να παίξουν στον Λευκό Οίκο: Στα 1942 ο Ρούσβελτ προσκάλεσε τον μοναδικό κιθαρίστα Γιώργο Κατσαρό και στα 1964 ο Χιώτης με τη Λίντα, που μεσουρανούσαν τότε στις ΗΠΑ, δέχτηκαν πρόσκληση από τον Τζιμ Ο’ Χάρα, εκ των στενότερων συνεργατών του προέδρου Λίντον Τζόνσον, προκειμένου να παίξουν στο πάρτυ γενεθλίων του Προέδρου στον Λευκό Οίκο.

Τα πέντε τραγούδια

Όλοι λίγο πολύ θα θυμούνται τη θετική διάθεση με την οποίαν η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων είδε την εκλογή Ομπάμα στα τέλη του 2008. Ήταν ο πρώτος μαύρος Πρόεδρος των ΗΠΑ και αυτό σηματοδοτούσε (τουλάχιστον έτσι θέλαμε να πιστεύουμε) ένα σοβαρό βήμα υπέρβασης των φυλετικών ανισοτήτων και του ρατσισμού στην παγκόσμια υπερδύναμη και, κατ’ επέκταση, σε όσο το δυνατόν περισσότερα μέρη της γης. Ο Ομπάμα διαδεχόταν τον Μπους τον νεώτερο, ο οποίος στις συνειδήσεις των ανθρώπων ήταν από λίγο έως πολύ επικίνδυνος και παλαβός. Στο κλίμα λοιπόν της αλλαγής, της συμφιλίωσης και της αισιοδοξίας που έφερε η εκλογή του Ομπάμα, ήρθαν κοντά δύο μεγάλοι δημιουργοί της λαϊκής μας μουσικής που δεν τα πήγαιναν και τόσο καλά μεταξύ τους: Ο Μανώλης Ρασούλης και ο Χρήστος Νικολόπουλος. Έκαναν ένα τραγούδι με τίτλο «Με τον Ομπάμα αντάμα» σε ρυθμό 2/4 (εμβατηριακό) που υπάρχει στον ομώνυμό τους τίτλο. Οι στίχοι του Ρασούλη δε είναι άκρως αποκαλυπτικοί για τον «Μαύρο που άσπρισε τη μοίρα μας μια Τρίτη…».

«Με τον Ομπάμα αντάμα | πάμε προς την αυγή | να σώσουμε τον κόσμο | τη γη και τη ζωή. | Καλύτερα με μαύρο | στον Οίκο τον Λευκό | παρά παντού μαυρίλα | με βλάκα και λευκό. | Με τον Ομπάμα | δικαίωμα στο θαύμα | και πάμε προς τα εκεί | στη νέα λογική. || Ρεφρέν: Χαρά, χαρά, χαρά, | χαράζει στον Πλανήτη | είναι ο μαύρος π’ άσπρισε | τη μοίρα μας μια Τρίτη. | Πέφτουν στη γη οι φλούδες | πετούνε οι πεταλούδες | τραβιούνται οι κουρτίνες | χορεύουν οι αχτίνες. || Με τον Ομπάμα αντάμα | νικιέται ο ρατσισμός | σκάει χαμόγελο | ο κάθε ταπεινός. | Στο Γκλόμπαλ Βίλατζ ζούμε | θα καταφέρουμε | ειρήνη αν ποθούμε | μάι φρέντς θα φέρουμε».

Το γεγονός που τραγούδησε περισσότερο από κάθε άλλο η λαϊκή μούσα και σχετίζεται με Αμερικανό Πρόεδρο είναι ο θάνατος του Τζ.Φ. Κένεντυ. Ο Κένεντυ ήταν ίσως ο πιο αγαπητός πρόεδρος των ΗΠΑ στον εξωαμερικανικό κόσμο. Ήταν ο νεώτερος σε ηλικία άνθρωπος που κατάφερε να γίνει πρόεδρος των ΗΠΑ. Εξ άλλου, η προεκλογική του 1960 μεταξύ Κένεντυ και Νίξον ήταν η πρώτη που μεταδόθηκε από τηλεοράσεως και αυτό ανέβασε τη δημοτικότητα του Τζ.Φ. Κένεντυ στα ύψη. Και στις 22 Νοεμβρίου του 1963, με την τρομερή κινηματογραφική του δολοφονία στο Ντάλας, ο κόσμος μούδιασε… Αντανακλαστικά σχεδόν η λαϊκή μούσα με τρία  τραγούδια σε δεκαπεντασύλλαβο μέτρο θρήνησε τον χαμό του Αμερικανού Προέδρου ωσάν να επρόκειτο για παιδί δικό της!

Ο αγαπημένος λαϊκός αοιδός του Β.Φ. και πολλών άλλων ερωτοχτυπημένων με τη λαϊκή μουσική, Πέτρος Αναγνωστάκης, τραγούδησε με σπαραγμό και πόνο ασήκωτο το τραγούδι με τίτλο «Κένεντυ» του Βίρβου και του Μπακάλη (των δημιουργών του «Η Κύπρος είναι ελληνική») σε δύο κιόλας εκτελέσεις που διαφέρουν μεταξύ τους ως προς την ερμηνεία. Στη μία εκτέλεση μάλιστα τα κουπλέ τραγουδιούνται ωσάν μοιρολόι και στα ρεφρέν μπαίνουν πολλές φωνές και είναι σαν ολόκληρη χορωδία να θρηνεί πάνω από το μνήμα του Αμερικανού:

«Σκοτείνιασαν οι ουρανοί και το φεγγάρι σβήνει | εχάσαμε τον Κένεντυ και αντιλαλούν οι θρήνοι | που συγκρατούσε μες στη γη του κόσμου η ειρήνη. || Ρεφρέν: Κένεντυ, Κένεντυ, κι αν σε σκέπασε η γη | σ’ όλου του κόσμου τις καρδιές αιώνια θα ζεις. || Σε κλάψαν η γυναίκα σου και τα ορφανά παιδιά σου | σε κλάψαν κι όλοι οι λαοί που σ’ είχαν για καμάρι | μα στην Ελλάδα πιο πολύ γιατί ήσουν παλληκάρι».

Ο τρισμέγιστος Μιχάλης Μενιδιάτης τραγούδησε και αυτός τον θάνατο του Κένεντυ σε ένα τραγούδι του Γεράσιμου Κλουβάτου (που έγραψε το «Άναψε το τσιγάρο» και άλλα λαϊκά σουξέ) με έντονα στοιχεία από το δημοτικό τραγούδι, με αναφορές στη φύση που τα πλάσματά της μαθαίνουν και αυτά για τη δολοφονία του προέδρου των ΗΠΑ! Λίγο ο δίσημος ρυθμός του, λίγο το μπουζούκι του Χιώτη, λίγο η θεματολογία του τραγουδιού, φέρνουν στον νου του ακροατή το ανεπανάληπτο «Πού πέταξε τ’ αγόρι μου» από τον Επιτάφιο των Ρίτσου-Θεοδωράκη. Στο τραγούδι ο Χιώτης, εκτός από μπουζούκι, κάνει και φωνητικά μαζί με τη Βούλα Γκίκα. Ο τίτλος του τραγουδιού ούτε εδώ παρουσιάζει κάποιαν πρωτοτυπία: «Κένεντυ».

«Πουλιά, μην κελαηδήσετε και τ’ άνθη μην ανθείτε | κι όλοι οι άνθρωποι στη γη τον Κένεντυ θρηνείτε. || Ρεφρέν: Κένεντυ, Κένεντυ, όνομα που δεν σβήνει | η δόξα σου αθάνατη παντοτινά θα μείνει. || Σε κλαίνε όλοι οι άνθρωποι μαζί με τα παιδιά σου | ειρήνη σ’ όλους τους λαούς εζήταγε η καρδιά σου».

Το τρίτο τραγούδι για τον θάνατο του Κένεντυ το είπε ο σπουδαίος πλην άγνωστος δυστυχώς δημοτικός τραγουδιστής και ψάλτης Γιώργος Μεηντάνας. Στη μικρή σχετικά δισκογραφία του Μεηντάνα, όπου συναντά κανείς δημοτικά τραγούδια για τους ήρωες του ’21 και άλλα, βλέπει και ακούει ένα αναπάντεχο άσμα σε τσάμικο ρυθμό, με τα κλαρίνα του και με τα όλα του, με τίτλο «Τζον Κένεντυ». Το τραγούδι ουσιαστικά, παράλληλα με τον θρήνο, περιγράφει γλαφυρά το συμβάν της δολοφονίας του. Αλλά το φοβερό του πράγματος απαντάται στους τελευταίους στίχους, όπου επιχειρείται μια σύγκριση του Κένεντυ με τον Χριστό:

«Νοέμβριος εικοσιδυό καταραμένη μέρα | σκότωσανε τον Κένεντυ της λευτεριάς πατέρα. | Α, αχ, όλος ο κόσμος έκλαψε τον άδικο χαμό σου | κι από γυναίκα και παιδιά τον αποχωρισμό σου. | Ω, νο (Οh no) φωνάζει Τζάκυ (…) σαν πέφτει στην ποδιά της | βρύση το αίμα χύνεται βρύση τα δάκρυά της. | Α, αχ, ξύπνα, καλέ μου Κένεντυ, από το μαύρο χώμα | να δεις την ανθρωπότητα που θα σε κλαίει αιώνια | όλοι οι άνθρωποι της γης για σένανε μιλούνε | και στην αιώνιο ζωή κι εκεί θα σ’ αγαπούνε. | Α, αχ, σαν τον Χριστό μας δίδαξες να ζήσει ο κόσμος ίσιος | κι από τον ψεύτικο ντουνιά να σβήσει πια το μίσος».

Την «τιμητική» του στο λαϊκό μας πεντάγραμμο είχε και ο ορκισμένος αντικομμουνιστής και συντηρητικός Ρόναλντ Ρήγκαν. Αυτό έγινε στα 1985, με τον έναν και μοναδικό Γιώργο Ζαμπέτα ως ερμηνευτή (!) σε τραγούδι των Τ. Οικονόμου και Σ. Παπαβασιλείου με τίτλο «Μίστερ Ρήγκαν». Εδώ είναι εμφανής η σαρκαστική διάθεση με την οποίαν πραγματεύεται το τραγούδι τη δύσκολη καθημερινότητα των λαϊκών ανθρώπων, η οποία μοιάζει αδύνατο να ανατραπεί. Τόσο αδύνατο όσο να «δηλώσει Κουκουές ο μίστερ Ρήγκαν…».

«Αν κατέβει η βενζίνα στις τριάντα | στις διακόσιες αν κατέβει το αρνί | τότε μόνο θα με δεις με καμιάν άλλη | τότε μόνο θα σ’ αφήσω μοναχή. || Ρεφρέν: Για την ώρα τέτοια μπόρα | μη φοβάσαι δεν θα ’ρθεί. | Εμείς θα ’χουμε πεθάνει | και ούτε ακόμα κάτι τέτοιο θα συμβεί. || Αν δηλώσει Κουκουές ο μίστερ Ρήγκαν | αν ο φόρος μισθωτού καταργηθεί | τότε μόνο θα ριχτώ σε ξένη αγκάλη | τότε μόνο θα στενάζεις μοναχή».

Χρίστος Πέτρου

Χριστίνα ή Θάνατος

Υ.Γ.: Τα δύο τραγούδια με τίτλο «Κένεντυ», που τραγουδά ο Αναγνωστάκης και ο Μενιδιάτης αντίστοιχα, μου ήταν άγνωστα μέχρι τις 20 Νοεμβρίου που μου τα γνωστοποίησε η συναγωνίστρια και συγκάτοικος στην τρέλα Έφη Δούση, την οποίαν ευχαριστώ (για όλα).

Advertisements

Σχολιαστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s